Arbozorg

Aangepast werk

Werkgever en werknemer zijn er bij ziekte samen verantwoordelijk voor dat de werknemer zo snel mogelijk weer aan het werk kan. Bijvoorbeeld met een aangepaste werkplek, andere werktijden of een aangepaste functie.

Door het werk aan te passen kunnen zieke werknemers vaak snel weer aan het werk in hun oude functie. Soms zijn die aanpassingen tijdelijk, soms niet. Uiteraard is het belangrijk dat het werk bijdraagt aan het herstel en dat de werknemer niet zieker wordt van het werk. De werkgever doet er daarom goed aan om tijdig voor de passende voorzieningen en maatregelen te zorgen. Voorbeelden zijn:

• flexibele werktijden;
• de mogelijkheid om de werktijd zelf in te delen;
• niet meer fulltime, maar parttime gaan werken;
• bepaalde taken weglaten of taken toevoegen aan de functie;
• thuiswerken;
• een goed ingerichte werkplek.

Verplichtingen werknemer

Als een werknemer zonder goede redenen en tegen de beoordeling van de bedrijfsarts in weigert om aangepast werk te doen, dan mag de werkgever loon inhouden. In het uiterste geval kan een werkgever het loon stopzetten en zelfs ontslag aanzeggen. Als er passend werk is gevonden in een ander bedrijf, dan moet de werknemer dit accepteren.

Subsidies en advies

De arbodienst adviseert werkgevers en werknemers over de inrichting van een gezonde werkplek. Werknemers kunnen bij UWV subsidies aanvragen. Bijvoorbeeld voor een aanpassing van de werkplek, communicatiemiddelen of een aanpassing van de inrichting van het bedrijf. Om voor subsidie in aanmerking te komen gelden wel bepaalde voorwaarden.

Zie ook

• Wat zegt de wet over aangepast werk?
• Documenten

Arbocuratieve samenwerking

Een intensieve samenwerking tussen de arbeidsgerelateerde zorg en de curatieve zorg (arbocuratieve samenwerking) is van groot belang om verzuim en uitval op het werk effectief te beperken. Uit praktijkvoorbeelden blijkt dat intensieve arbocuratieve samenwerking kan bijdragen aan een betere gezondheid, werkbehoud en re-integratie van werknemers met een ziekte.

Zie ook

• Voorbeeldverhalen
• Inspiratievideo’s
• Tien tips voor samenwerking bedrijfsarts, huisarts en specialisten
• Documenten

Bedrijfshulpverlening (BHV)

Een bedrijfshulpverlener (bhv’er) draagt bij aan de veiligheid binnen een bedrijf. Een bhv’er is een werknemer die medewerkers en gasten helpt bij gevaarlijke situaties, zoals een ongeval of een evacuatie.

Een bhv’er brengt in geval van nood medewerkers en gasten in veiligheid. Daar heeft de bhv’er een speciale opleiding voor gevolgd. Zo weet diegene bijvoorbeeld precies hoe hij of zij mensen uit een gebouw krijgt bij brand. Ook weet een bhv’er wat er moet gebeuren bij een ongeluk.

Aandachtspunten

Bedrijfshulpverlening moet altijd goed op orde zijn. Daarom is het belangrijk rekening te houden met de volgende aandachtspunten:

• Eén keer per jaar een herhalingscursus doen.
• Op veel verschillende plekken in het bedrijf aanwezig zijn, als de grootte van het bedrijf daar om vraagt. Zo kunnen bhv’ers bij nood snel reageren.
• Hun (dagelijkse) werkzaamheden zo veel mogelijk binnen het bedrijf doen.
• Een vergoeding krijgen. Dit is niet verplicht, maar het moedigt bhv’ers wél aan om goed te werken.

Zie ook

• Wat zegt de wet over bedrijfshulpverlening?
• In de praktijk
• Automatische Externe Defibrillator (AED)
• Documenten

Beroepsziekten

In Nederland wordt jaarlijks een groot aantal werknemers ziek of raakt arbeidsongeschikt door hun werk. De raming is dat er jaarlijks zo’n 20.000 nieuwe gevallen van zo’n beroepsziekte zijn.

In Nederland wordt jaarlijks een groot aantal werknemers ziek door hun werk. Sommigen raken door hun werk zelfs arbeidsongeschikt. Jaarlijks komen er vele nieuwe gevallen van beroepsziekten bij. De schattingen over werkenden die per jaar een beroepsziekte oplopen in Nederland lopen uiteen. In het hoofdstuk beroepsziekten van de Arbobalans worden cijfers van gemelde beroepsziekten door bedrijfsartsen bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (2019: 8900), zelf-gerapporteerde beroepsziekten in de NEA (2018: 266.000) en cijfers uit volksgezondheid- en zorgregistraties (2018: 407.300) naast elkaar gepresenteerd.

Het voorkomen van beroepsziekten is nog steeds urgent. Uitkomsten van verschillende monitors wijzen uit dat aandoeningen veroorzaakt door werk nog veel voorkomen. De meest voorkomende beroepsziekten onder werkenden zijn psychische aandoeningen, zoals burn-out en depressie, en aandoeningen aan het bewegingsapparaat, zoals lage rugklachten en klachten aan armen, nek en schouders. Onder gepensioneerden komen veel longaandoeningen voor, zoals COPD en longkanker, maar ook lage rugklachten, knieartrose en gehoorziekten. Deze beroepsziekten ontstaan vaak na langdurige blootstelling aan arbeidsrisico’s of langere tijd na blootstelling in het verleden.

Zie ook

• Wat zijn beroepsziekten?
• Wat zegt de wet over beroepsziekten?
• Wat zijn de gevolgen van beroepsziekten?
• Handige instrumenten, documenten en links
• Maatregelen tegen beroepsziekten
• Documenten

Chronische ziekten en arbeidsbeperking

In Nederland willen we dat zoveel mogelijk mensen kunnen werken. Ook mensen die een chronische ziekte of een arbeidsbeperking hebben.

Voorbeelden van chronische ziekten zijn onder andere kanker, diabetes, hart- en vaatziekten of longaandoeningen en meer recentelijk, post-COVID. Voorbeelden van arbeidsbeperkingen zijn zintuiglijke, lichamelijke en mentale beperkingen zoals slecht zien of horen of een verstandelijke beperking.

Er is overlap tussen de groep werkenden met een chronische ziekte en de groep met een arbeidsbeperking. Voor een significante groep komt de arbeidsbeperking door een chronische ziekte. Hierbij is de arbeidsbeperking het gevolg van de fysieke en/of mentale gezondheid van de werkende op de werkvloer.

Voor de meeste personen met een chronische ziekte zijn specifieke afspraken over werk of ondersteunende maatregelen niet nodig. Maar soms is het nodig om afspraken te maken over een andere manier van werken: bijvoorbeeld een aangepast takenpakket, het inlassen van extra pauzes en/of extra voorzieningen zoals een aangepast toilet. De werkgever en werkende zijn er samen verantwoordelijk voor dat de werkende met een chronische ziekte of arbeidsbeperking duurzaam goed kan werken binnen de organisatie.

Werkgevers die een persoon met een chronische ziekte of arbeidsbeperking in dienst hebben of nemen lopen soms extra risico’s. Bijvoorbeeld omdat deze werknemers (tijdelijk) minder productief kunnen zijn dan mensen zonder ziekte of beperking. Ook het organiseren van begeleiding op de werkvloer kan als lastig worden ervaren. Tegelijkertijd bewijzen mensen met een arbeidsbeperking hun waarde op de arbeidsmarkt. Ook zij willen meedoen in de maatschappij en leveren hun bijdrage. Een werkgever die iemand in dienst heeft met een arbeidsbeperking kan gebruik maken van verschillende financiële regelingen. Zo moedigt de overheid werkgevers aan om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen en te houden.

Zie ook

• Wat zegt de wet over werkenden met een chronische ziekte en/of arbeidsbeperking?
• Werken met een chronische ziekte of arbeidsbeperking: de praktijk
• Tools, documenten en links
• In de praktijk: Post-COVID
• In de praktijk: ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Voorlichting gezondheidsrisico’s

Werkgevers zijn verplicht om hun personeel goed voor te lichten over het werk dat zij uitvoeren en over de daaraan verbonden veiligheids- en gezondheidsrisico’s. Medewerkers zijn van hun kant verplicht tot een actieve houding tijdens de voorlichting.

Eisen voorlichting

Naast de voorlichting over de veiligheids- en gezondheidsrisico’s in het bedrijf, dient de werkgever de werknemer ook te wijzen op de maatregelen om risico’s te voorkomen of te beperken en over de wijze waarop deskundige bijstand in de onderneming is geregeld. Eisen gesteld aan een goede voorlichting:

• De voorlichting en instructie afstemmen op de resultaten van de RI&E.
• De voorlichting en instructie aanpassen als gewijzigde omstandigheden hiertoe aanleiding geven.
• Werknemers jonger dan 18 jaar daarbij extra aandacht geven.
• Werknemers wijzen op een gebruiksaanwijzing van arbeids of persoonlijke beschermingsmiddelen en toezien op het juiste gebruik ervan.
• Werknemers wijzen op het gevaar van machines in de directe omgeving, ook als ze van deze machines niet rechtstreeks gebruikmaken.

Per branche verschillend

Per branche en functie verschilt het waar de werkgever voorlichting over moet geven. Worden de werknemers bijvoorbeeld blootgesteld aan veel schadelijk geluid, dan moet de voorlichting gaan over:

• de gevaren voor het gehoor als gevolg van blootstelling aan geluid;
• de bestaande regelgeving en de te nemen maatregelen;
• de gevallen waarin persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking worden gesteld en de wijze waarop deze moeten worden gebruikt;
• het periodiek herhalen van audiometrisch onderzoek.

In de thema’s staan de arbeidsrisico’s waar werknemers mee te maken kunnen krijgen, met aandachtspunten voor duidelijke voorlichting.

Overige aandachtspunten voorlichting

• De werkgever moet kunnen aantonen dat voorlichting en instructie hebben plaatsgevonden. Daartoe een registratie kunnen overleggen van welke voorlichting of instructie door wie is gegeven en ontvangen.
• Eenmalige voorlichting en instructie beklijft niet. Regelmatig opfrissen van de informatie bij de werknemers is daarom van belang.