Arbowetgeving en Arboregelgeving

Gezond en veilig werken begint bij goede arbeidsomstandigheden. De regels staan in de Arbowet. Werkgever en werknemer zijn beiden verantwoordelijk voor die gezonde en veilige werkplek.

De werkgever moet zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. De werknemer heeft de verantwoordelijkheid om binnen deze omstandigheden zijn of haar werk veilig uit te voeren. In de onderstaande onderwerpen vind je meer informatie over de arbowet en arboregels.

Meer weten?

Heeft u vragen over de producten en/of diensten van 247veiligwerken? Stel uw vraag op dit formulier. Afhankelijk van uw vraag, krijgt u binnen 24 uur een reactie.

Wilt u direct een medewerker spreken? Stel dan uw vraag via WhatsApp: 06 5122 8460. Dat kan 7 dagen in de week. Tussen 9.00 uur en 20.00 uur.

Maximaal 5000 tekens. U kunt geen bijlagen opsturen. LET OP: Om uw privacy te beschermen wil 247veiligwerken zo weinig mogelijk persoonsgegevens ontvangen. Stuur daarom alleen informatie die strikt noodzakelijk is. Stuur geen vertrouwelijke gegevens.
Uw gegevens
Wij willen graag uw telefoonnummer tijdens kantooruren weten. Wij kunnen dan telefonisch contact met u opnemen als wij een toelichting op uw vraag nodig hebben of het antwoord op uw vraag mondeling willen toelichten.
Voer hier een geldig e-mailadres in. Bijvoorbeeld: 'naam@domein.nl'.
This field is hidden when viewing the form

Verwerking persoonsgegevens

247Veiligwerken verwerkt die persoonsgegevens die u ons verstrekt bij het stellen van uw vraag, om uw vragen te beantwoorden en u te kunnen bereiken. Wij delen uw gegevens slechts ter beantwoording van uw vragen.

Aansprakelijkheid van de werkgever

Werkgevers zijn primair verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden in de onderneming. Als een werknemer een ongeval krijgt of schade oploopt, kan dat onder de aansprakelijkheid van de werkgever vallen. Dit geldt ook als gewerkt wordt met uitzendkrachten, zzp’ers en stagiairs.

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan een boete opleggen of zelfs een proces-verbaal opmaken als een bedrijf zijn verplichtingen ter bescherming van zijn werknemers niet nakomt. Voor werkgevers is het dus zaak de voorschriften uit de Arbowetgeving en het Burgerlijk Wetboek serieus te nemen en na te leven.

De werkgever moet zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. De werknemer heeft de verantwoordelijkheid om binnen deze omstandigheden zijn of haar werk veilig uit te voeren. In de onderstaande onderwerpen vind je meer informatie over de arbowet en arboregels.

Wat staat er in de wet

In de Arbowet staat precies aangegeven voor welke feiten de Arbeidsinspectie een boete kan opleggen, bijvoorbeeld voor het:

  • niet of onvolledig voorhanden hebben van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) (inclusief plan van aanpak);
  • niet of onvoldoende geven van voorlichting en onderricht;
  • niet melden van een arbeidsongeval;
  • niet organiseren van de preventietaken, bijvoorbeeld door een preventiemedewerker;
  • niet mogelijk maken van een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO).

Ook in een groot aantal artikelen uit het Arbobesluit staan feiten genoemd waarvoor de Arbeidsinspectie kan beboeten. Bijvoorbeeld voor het niet nemen van maatregelen om schadelijk lawaai te voorkomen of te beperken.

Aansprakelijk voor schade

Daarnaast kan een werkgever aansprakelijk gesteld worden voor de schade die een werknemer heeft opgelopen tijdens zijn werkzaamheden, zoals beschreven in het Burgerlijk Wetboek, artikel 7:658. Volgens dit artikel heeft de werkgever een zorgplicht voor de veiligheid van de werkomgeving van de werknemer. Zo dient een werkgever ervoor te zorgen dat lokalen, werktuigen en gereedschappen zijn ingericht en onderhouden om te voorkomen dat de werknemer schade lijdt. Daarbij hoort ook dat de werkgever (veiligheids)instructies geeft en daarop toezicht houdt. Schiet de werkgever tekort in zijn zorgplicht, dan is hij jegens de werknemer aansprakelijk voor de schade die deze in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt.

Proces verbaal

Wanneer sprake is van een situatie waarbij levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid van de werknemers ontstaat of te verwachten is, kan de Arbeidsinspectie een proces-verbaal opmaken. Dit proces-verbaal wordt door de Arbeidsinspectie toegezonden aan het Openbaar Ministerie. De officier van justitie bepaalt vervolgens of het bedrijf strafrechtelijk vervolgd wordt voor dat strafbare feit.

Als het bedrijf vervolgd wordt door de officier van justitie, zal de werkgever zich moeten verantwoorden voor de strafrechter met betrekking tot het strafbare feit.

Aansprakelijkheid derden en gasten

Ook als niet-eigen werknemers in het bedrijf werken, moet de werkgever volgens de Arbowet voorlichting geven over de arbeidsomstandigheden. Wanneer het bedrijf mensen inhuurt voor bijvoorbeeld de reparatie van de cv-installatie, is de werkgever van de desbetreffende cv-monteur in dat geval verantwoordelijk voor diens arbeidsomstandigheden.

Daarnaast kent de Arbowet een algemene bepaling (artikel 10) die bepaalt dat elk bedrijf visiterende gasten moet beschermen tegen gevaren voor veiligheid en gezondheid. Als bijvoorbeeld de lift defect is, dan moet dat worden gemeld, zodat werknemers én gasten geen gevaar lopen.

Verantwoordelijkheden werknemers

Hoewel de werkgever primair verantwoordelijk is voor de arbeidsomstandigheden in het bedrijf, hebben ook de werknemers verplichtingen. Als zij zich daar niet aan houden, kunnen ook zij een boete krijgen van de Arbeidsinspectie. Een boete kan bijvoorbeeld worden opgelegd voor het verwijderen van een beveiligingsmiddel op een machine.

Maatregelen

Om ervoor te zorgen dat een bedrijf zijn werkgevers voldoende beschermt tegen arbeidsrisico’s, is het voor werkgevers verstandig om de volgende maatregelen na te leven:

  • Het onderwerp arbeidsomstandigheden dient te worden gezien als een vast onderdeel van het totale ondernemingsbeleid. Het opstellen en naleven van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en plan van aanpak is hiervoor de basis.
  • Alle medewerkers moeten regelmatig worden geïnformeerd en voorgelicht over risico’s en gevaren, en de beschermende maatregelen. Dit geldt zeker voor nieuwe werknemers en visiterende gasten op het bedrijfsterrein.
  • Bij onzekerheid of onduidelijkheid over Arbowet en -regelgeving moet een (in- of externe) deskundige geraadpleegd worden.

Arbobeleid

Arbobeleid is het beleid dat een werkgever binnen zijn bedrijf voert op het gebied van arbeidsomstandigheden. Een goed arbobeleid leidt tot duurzame inzetbaarheid en verhoogde productiviteit. Het arbobeleid beperkt de gezondheidsrisico’s, vermindert het ziekteverzuim en bevordert de re-integratie.

Werkgevers zijn verplicht ervoor te zorgen dat hun werknemers veilig en gezond werken. De mate van bescherming die zij moeten bieden, is door de overheid vastgelegd in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Om deze wetten na te leven dient elk bedrijf arbobeleid te voeren.

Arbobeleidscyclus

Het opstellen en naleven van een goed arbobeleid is een cyclisch proces, de zogeheten arbobeleidscyclus. Hierbij stelt de werkgever via plan, do, check en act (PDCA) het eigen beleid op, evalueert deze en blijft deze verbeteren. De arbobeleidscyclus bestaat dus uit het geheel van inventariseren van de risico’s en het vastleggen en uitvoeren van maatregelen, tot het evalueren (en vervolgens bijstellen) van het beleid en de afzonderlijke maatregelen. Hierbij dient ook het preventieadvies van de bedrijfarts, dat is gebaseerd op de uitkomsten van de consulten van andere arbodeskundigen, meegenomen te worden. De betrokkenen zijn verplicht hiertoe nauw met elkaar samen te werken.

Onderdelen van het arbobeleid

Het arbobeleid bestaat onder andere uit de volgende onderdelen en instrumenten:

  • Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) – In een RI&E staat welke risico’s de aard van de arbeid met zich meebrengt op het gebied van de veiligheid en gezondheid van werknemers. Onderdeel van de RI&E is een Plan van Aanpak met daarin de maatregelen die aanvullend genomen zullen worden om de risico’s te ondervangen.
  • Arbodienst of bedrijfsarts – Voor preventie en bij ziekteverzuim is een overeenkomst met de arbodienst of bedrijfsarts verplicht. De begeleiding van een zieke werknemer moet door een bedrijfsarts (al dan niet aangesloten bij een arbodienst) worden uitgevoerd.
  • Preventiemedewerker – Bedrijven zijn verplicht om ten minste één werknemer aan te wijzen als preventiemedewerker. Heeft het bedrijf niet meer dan 25 werknemers, dan mag de werkgever zelf de taken van de preventiemedewerker op zich nemen. In alle gevallen moet de preventiemedewerker binnen het bedrijf werken.
  • Bedrijfshulpverlening – Binnen het bedrijf moet minimaal één bedrijfshulpverlener (bhv’er) aanwezig zijn.
  • Voorlichting – Bedrijven moeten hun werknemers voorlichting, onderricht en instructies geven over veilig en gezond werken en daarop zelf toezicht houden.
  • Arbodeskundige – Werkgevers moeten toegang verlenen aan en tot een arbodeskundige, bijvoorbeeld een bedrijfsarts. Ook moeten zij ervoor zorgen dat de juiste expertise van deskundigen (arbeidshygiënist, hogere veiligheidskundige of arbeid- en organisatiepsycholoog) wordt ingezet om een doeltreffend arbobeleid te voeren.
  • PAGO – Werknemers moet een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) worden aangeboden (zie ook Arbowet artikel 18).

Rol van personeelsvertegenwoordiging

Werknemers hebben recht op inspraak op het te voeren arbobeleid. De vertegenwoordiging van werknemers (ondernemingsraad, personeelsvereniging, vakbonden) hebben instemmingsrecht op de RI&E, op de afspraken over de arbodienstverlening en de benoeming van de preventiemedewerker.

Arbocatalogus

De door werkgever en werknemer gemaakte afspraken over veilig en gezond werken kunnen worden vastgelegd in een arbocatalogus. Deze catalogus geeft overzichtelijk en begrijpelijk de mogelijke oplossingen voor veilig en gezond werken, specifiek toegesneden op de situaties in een sector of branche.

De Nederlandse Arbeidsinspectie

De Nederlandse Arbeidsinspectie inspecteert regelmatig of werkgevers én werknemers zich aan de arboregels houden. Hun prioriteit ligt daarbij op werksituaties die ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Bij overtreding kan de Arbeidsinspectie een aantal maatregelen opleggen, variërend van een waarschuwing tot een boete of zelfs stillegging van het werk.

Belang arbobeleid

Het is van groot belang om een helder beschreven arbobeleid te hebben én uit te voeren. Dit voorkomt nadelige gezondheidseffecten en draagt bij aan duurzame inzetbaarheid en productiviteit van werknemers. Als een werknemer schade lijdt door het werk, dan kan hij het bedrijf daarvoor aansprakelijk stellen en een schadevergoeding eisen. De werkgever moet dan kunnen aantonen dat hij er – in operationele en economische zin – alles aan heeft gedaan wat redelijkerwijs haalbaar is om deze schade te voorkomen.

Positieve effecten

Naast het creëren van een gezonde en veilige werkplek (en het vermijden van schadeclaims) heeft een goed arbobeleid nog meer positieve effecten:

  • Een werknemer presteert beter als hij zich veilig voelt en comfortabel kan werken.
  • Goede arbeidsomstandigheden verhogen de motivatie van werknemers.
  • Door een grotere motivatie ligt de productie hoger.

Arbowetgeving (Arbowet)

Alle werknemers moeten veilig en gezond kunnen werken. Daarvoor bestaat de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). De Arbowet verplicht werkgevers ervoor te zorgen dat de werkzaamheden geen gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van werknemers.

Interessante links:

Certificatie

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gebruikt certificatie als instrument om de veiligheid en de gezondheid van werknemers te beschermen. Wanneer personen of bedrijven gecertificeerd zijn, biedt dat een gefundeerd vertrouwen dat zij aan bepaalde eisen voldoen.

Wat is certificatie

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gebruikt certificatie als instrument om de veiligheid en de gezondheid van werknemers te beschermen. Wanneer personen of bedrijven gecertificeerd zijn, biedt dat een gefundeerd vertrouwen dat zij aan bepaalde eisen voldoen.

Verplichte certificatie

De Arbowet bevat voor bepaalde typen personen en bedrijven de verplichting te beschikken over een certificaat. Certificatie is een vorm van conformiteitsbeoordeling. Bij certificatie wordt beoordeeld of een persoon, proces of dienst voldoet aan de daarvoor vooraf vastgestelde certificatie-eisen uit het certificatieschema. Als dat het geval is, geeft een certificerende instelling (CI) een certificaat af. Dat certificaat heeft een bepaalde geldigheidsduur. Tijdens deze periode van geldigheid onderzoekt de CI regelmatig of nog steeds aan de eisen wordt voldaan.

Andere vormen van verplichte keuringen

De overheid kan een persoon of werknemer verplichten om te beschikken over een certificaat, maar kan ook regelen dat bepaalde werkzaamheden alleen mogen worden verricht door personen die zijn geregistreerd.

Aan bepaalde producten worden (veiligheids-)eisen gesteld op grond van de Warenwet. We praten dan niet meer over certificatie, maar over het bredere begrip conformiteitsbeoordeling.

Interessante links:

Conformiteitsbeoordeling (Warenwet)

Een fabrikant die een nieuw arbeidsmiddel of persoonlijk beschermingsmiddel in de handel wil brengen, moet ervoor zorgen dat zijn product met goed gevolg de vereiste conformiteitsbeoordelingsprocedure heeft doorlopen. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gebruikt conformiteitsbeoordeling als instrument om ervoor te zorgen dat bepaalde arbeidsmiddelen bij naleving van de instructies veilig en gezond kunnen worden gebruikt.

Interessante links:

Persoonsregistratie

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) gebruikt persoonsregistratie als instrument om de veiligheid en de gezondheid van werknemers te beschermen.

Interessante links:

Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)

Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) vormt de basis van het arbobeleid van elk bedrijf. De RI&E helpt om risico’s in kaart te brengen en die risico’s aan te pakken met de juiste maatregelen. Voor een veilige en gezonde werkplek. Het is voor elk bedrijf verplicht om een RI&E te hebben.

Wat is een RI&E?

In de RI&E brengt een werkgever alle arbeidsrisico’s binnen het bedrijf in kaart. Vervolgens maakt hij een plan van aanpak voor het beheersen van deze risico’s. Het doel van de RI&E is om gezondheidsklachten en ongevallen te voorkomen of te beperken. Dit is van belang voor het bedrijf én de medewerkers. Het leidt namelijk niet alleen tot minder ziekteverzuim, maar bevordert ook het werkplezier en de productiviteit.

Een RI&E opstellen

Een werkgever kan een RI&E zelf opstellen, laten opstellen door een arbodeskundige of zelf aan de slag gaan met een hulpmiddel, zoals een branche-instrument. Werkgevers kunnen met behulp van een routeplanner op rie.nl bepalen welk hulpmiddel zij het beste kunnen inzetten om de RI&E op te stellen.

Interessante links:

Toezicht en handhaving Nederlandse Arbeidsinspectie

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of werkgevers zich houden aan de verschillende wetten, besluiten en regelingen op het gebied van arbeid. Ze stimuleert werkgevers om de werkplek gezond en veilig te maken en speelt een cruciale rol in het beschermen van werknemers tegen uitbuiting en illegale arbeidspraktijken. Door inspecties uit te voeren, onderzoek te doen naar klachten en ongevallen, te signaleren over misstanden op de arbeidsmarkt en te communiceren, draagt de Arbeidsinspectie eraan bij dat werkgevers en werknemers zich aan de regels houden.

De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft een eigen website. Op deze website kun je een melding of klacht indienen over de veiligheid van de werkplek, arbeidsongevallen, arbeidsuitbuiting en andere onderwerpen op het gebied van arbeidsomstandigheden.

Toezicht en opsporing

De Nederlandse Arbeidsinspectie is de toezichthouder voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Ook werkt de Arbeidsinspectie als bijzondere Opsporingsdienst binnen de Rijksoverheid. De Opsporingsdienst van de Arbeidsinspectie verricht strafrechtelijk onderzoek naar criminele activiteiten en arbeidsverhoudingen op de gebieden waarvoor de ministeries van SZW en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) verantwoordelijk zijn. Dit gebeurt onder gezag van het Functioneel Parket (FP) van het Openbaar Ministerie (OM)

Melden

Er zijn verscheidene onderwerpen die onder het toezicht van de Nederlandse Arbeidsinspectie vallen. Denk aan arbeidsongevallen, bijzondere werkzaamheden of een onveilig product. Maar ook oneerlijk, onveilig of ongezond werk. Over deze onderwerpen kun je een melding doen of een aanvraag indienen. Op de webpagina Melden van de Nederlandse Arbeidsinspectie lees je hoe en wanneer je een melding kunt maken.

Title

Verantwoord opdrachtgeverschap

Verantwoord opdrachtgeverschap houdt in dat opdrachtgevers aandacht hebben voor gezond en veilig werken. Dat geldt voor alle fases van de opdracht, van ontwerp tot oplevering of uitvoering. Naast werkgevers, werknemers en zzp’ers hebben ook opdrachtgevers een verantwoordelijkheid om te zorgen voor een gezonde en veilige werkomgeving. Zo kunnen opdrachtgevers invloed hebben op de voorwaarden waaronder gewerkt wordt. Als opdrachtgever verzorg je bijvoorbeeld de werklocatie of schrijf je werkmethoden voor.

Door bij het verlenen van een opdracht rekening te houden met gezond en veilig werken, kunnen opdrachtgevers bijdragen aan een goede werkomgeving. Als opdrachtgever denk je vaak goed na over de opdracht die je uitzet. Maar sta je er eigenlijk wel genoeg bij stil welke gevolgen die keuzes hebben voor de arbeidsomstandigheden van de opdrachtnemers? Het is verstandig om daarover na te denken. Niet alleen bij het verlenen van een opdracht, maar ook tijdens de opdracht en bij de evaluatie. Want als opdrachtgever kun je een grote invloed hebben op gezonde en veilige werkomstandigheden.

Verantwoord opdrachtgeverschap biedt voordelen voor de opdrachtgever, de opdrachtnemer(s) én de werknemers. Want veilig en gezond werken en kwaliteit gaan vaak hand in hand. Verantwoord opdrachtgeverschap draagt bij aan de continuïteit van dienstverlening, het imago van organisaties en het welzijn van werknemers en cliënten.

Verantwoord opdrachtgeverschap in de praktijk

Hoe geef je in de praktijk invulling aan verantwoord opdrachtgeverschap? De volgende tips kunnen je helpen.

  • Vraag in de aanbesteding opdrachtnemers nadrukkelijk hoe zij zorgen voor veilig en gezond werken. Neem naast prijs en kwaliteit óók veiligheid en gezondheid mee in de afweging voor welke partij je kiest!
  • Ben je deskundig genoeg om in te schatten of er veilig en gezond wordt gewerkt? Zo niet: schakel dan een arbodeskundige in!
  • Toon betrokkenheid en vraag opdrachtnemers actief wat ze van jou als opdrachtgever nodig hebben om hun werk gezond en veilig te doen. Neem tijdens het uitvoeren van de opdracht zelf ook eens een kijkje bij de werkzaamheden.
  • Wees toegankelijk voor vragen. Plan bijvoorbeeld elke maand een overleg in met de opdrachtnemer. En laat ze weten hoe ze je kunnen bereiken.

Meer weten hoe je een positieve bijdrage kunt leveren aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden? Speciaal voor publieke opdrachtgevers is een handreiking opgesteld met tips om rekening te houden met gezond en veilig werken bij de aanbesteding van opdrachten.

Zie ook

Werk- en rusttijden (Arbeidstijdenwet)

Werken kun je niet te lang achter elkaar doen. Dat is gevaarlijk en op den duur slecht voor de gezondheid. Om werknemers te beschermen tegen het maken van te lange dagen, is de Arbeidstijdenwet ingesteld.

De Arbeidstijdenwet regelt onder meer hoe lang werknemers mogen werken en wanneer iemand recht heeft op pauze of rusttijd. Een speciaal onderdeel vormt het werken tijdens een nachtdienst. Nachtdiensten zijn extra belastend voor werknemers en daarom gelden hiervoor aanvullende regels over de werkduur, de rusttijden en het aantal diensten. Ook voor het werken in ploegendiensten gelden speciale regels.

Zie ook